سلامت و بیماری
عقیم‌سازی گربه: بهترین سن، مزایا و مراقبت بعد از عمل
عقیم‌سازی گربه: سن مناسب (پیش از ۵ ماهگی)، فواید، آماده‌سازی قبل از عمل، مراقبت بعد از جراحی و علائم هشدار.
عقیم‌سازی (در ماده برداشتن تخمدان‌ها و معمولاً رحم، در نر برداشتن بیضه‌ها) یکی از رایج‌ترین جراحی‌های دامپزشکی است و هم به سلامت گربه کمک می‌کند هم به کم شدن گربه‌های بی‌سرپرست. تصمیم نهایی دربارهٔ زمان و روش عمل را دامپزشک بر اساس وضعیت گربهٔ شما می‌گیرد.
مزایای عقیم‌سازی
- جلوگیری از آبستنی‌های ناخواسته و کم شدن گربه‌های رهاشده
- پیشگیری از عفونت چرکی رحم (پیومترا) و بیماری‌های رحم و تخمدان؛ عقیم‌سازی زود در ماده خطر تومور پستان را هم به‌طور چشمگیری کم می‌کند (تومور پستان در گربه معمولاً بدخیم است)
- در نر: پیشگیری از سرطان بیضه و کمتر شدن مشکلات پروستات
- کاهش پرسه‌زدن و فرار، میو کردن‌های فحلی، علامت‌گذاری با ادرار و دعوا با گربه‌های دیگر (و در نتیجه جراحت و خطر انتقال بیماری)
بهترین سن برای عقیم‌سازی
- راهنمای تخصصی امروز (که انجمن‌های دامپزشکی گربه مثل AAFP و AAHA هم پذیرفته‌اند) توصیه می‌کند عقیم‌سازی قبل از ۵ ماهگی انجام شود؛ چون گربه‌ها ممکن است از حدود ۴ تا ۵ ماهگی بالغ شوند و ماده آبستن شود.
- منبع دیگری (دانشگاه کورنل) بازهٔ ۳ تا ۶ ماهگی را و پیش از اولین فحلی را برای ماده ذکر می‌کند. در عمل، بسیاری از دامپزشک‌ها عمل را حدود ۲ تا ۳ هفته بعد از آخرین نوبت واکسن بچه‌گربه (تقریباً ۴ تا ۵ ماهگی) برنامه‌ریزی می‌کنند.
- در برنامه‌های تخصصی (مثل پناهگاه‌ها) عمل در سنین کمتر، از حدود ۸ هفتگی یا وزن حدود ۱ کیلوگرم، توسط دامپزشک مجرب و با شرط سلامت کافی انجام می‌شود. این کار را فقط با نظر دامپزشک انجام دهید.
- گربهٔ بالغ هم قابل عقیم‌سازی است؛ فقط دامپزشک باید قبل از عمل وضعیت سلامت او را بسنجد. اگر ماده در حال فحلی یا آبستن است، با دامپزشک مشورت کنید.
قبل از عمل
- دستور ناشتایی (غذا و آب) را دقیقاً طبق توصیهٔ همان کلینیک رعایت کنید؛ زمان آن برای بچه‌گربه و بالغ ممکن است فرق کند و بین کلینیک‌ها یکسان نیست.
- گربه باید در زمان عمل سالم باشد؛ هر مشکلی مثل آبریزش، عطسه، سرفه یا اسهال را قبلاً به دامپزشک بگویید. وضعیت واکسن را هم با کلینیک چک کنید.
- آزمایش خون قبل از عمل، به‌ویژه برای گربه‌های مسن‌تر یا دارای بیماری، ممکن است توصیه شود.
مراقبت بعد از عمل
- گربه را در جای گرم، آرام، تمیز و بدون سرما و کوران نگه دارید. خواب‌آلودگی تا حدود یک روز و برگشتن رفتار به حالت عادی طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت معمول است.
- فعالیت را برای حدود ۷ تا ۱۰ روز (یا هر مدتی که دامپزشک گفته) محدود کنید: بدون دویدن، پریدن از جاهای بلند و بازی شدید.
- از لیسیدن و جویدن بخیه جلوگیری کنید (قیف یا لباس بعد از عمل). اگر قیف نگرفته‌اید، از کلینیک بخواهید.
- محل زخم را هر روز نگاه کنید: لبه‌ها باید کنار هم و تمیز باشند و رنگ پوست طبیعی یا کمی صورتی باشد. کمی ترشح مختصر تا حدود ۲۴ ساعت می‌تواند طبیعی باشد.
- تا زمانی که دامپزشک اجازه نداده گربه را حمام نکنید و زخم را خیس نکنید. اگر بخیهٔ پوستی دارد، معمولاً حدود ۷ تا ۱۴ روز بعد کشیده می‌شود؛ بعضی بخیه‌ها زیر پوست‌اند و خودشان جذب می‌شوند.
- مسکن و دارو را فقط طبق دستور دامپزشک بدهید. هیچ مسکن انسانی (به‌خصوص پاراستامول/استامینوفن، ایبوپروفن و آسپرین) به گربه ندهید؛ می‌تواند بسیار سمی باشد.
- غذا را معمولاً چند ساعت بعد از رسیدن به خانه و به‌صورت وعدهٔ کوچک‌تر از معمول بدهید تا حالت تهوع بعد از بیهوشی کمتر شود؛ آب را محدود نکنید مگر دامپزشک گفته باشد.
چه موقع سریع تماس بگیریم؟
- خونریزی مداوم یا زیاد از محل زخم
- ترشح بیش از ۲۴ ساعت، بوی بد، تورم یا قرمزی زیاد
- باز شدن بخیه، بیرون زدن چیزی از زخم یا لیسیدن/جویدن مداوم زخم
- بی‌حالی شدید، یا نخوردن غذا و آب و رفتار غیرعادی بیش از ۲۴ تا ۴۸ ساعت
- استفراغ مکرر
- سختی نفس کشیدن، سرفهٔ شدید یا ماندگار، یا رنگ‌پریدگی لثه
وزن بعد از عقیم‌سازی
بعد از عقیم‌سازی اشتهای گربه معمولاً زیاد می‌شود و اگر غذا آزاد باشد، وزن می‌گیرد؛ پژوهش‌ها نشان می‌دهند مهم‌ترین عامل، همین بیشتر خوردن است. بهترین کار این است که از همان ابتدا مقدار غذا را اندازه بگیرید و وزن را کنترل کنید. مطلب چاقی گربه و وزن ایده‌آل را ببینید. برای برنامهٔ واکسن قبل از عمل هم برنامهٔ واکسیناسیون گربه را بخوانید.
نکته: قوانین و امکانات عقیم‌سازی (به‌ویژه برای گربه‌های ولگرد) در هر منطقه فرق دارد؛ از دامپزشک محلی خود بپرسید.
منابع
- AAHA – The Fix by Five Initiative
- AAFP – Recommendations for Age of Spay and Neuter Surgery
- Cornell University College of Veterinary Medicine – Spaying and neutering cats
- VCA Animal Hospitals – Post-Operative Instructions in Cats
- Alley Cat Allies – Protocols for Pediatric Spay and Neuter
- PubMed Central – Energy expenditure and food intake after neutering in male cats
پرونده سلامت گربه‌ات را بساز
تاریخ واکسن قبلی را وارد کن تا سررسید بعدی خودکار حساب شود و به‌موقع یادت بیاید.
شروع
دنبال دامپزشک یا پانسیون می‌گردی؟
فهرست مراکز گربه در ایران
· تهران · تبریز · کرج · اصفهان · ارومیه · شیراز · اهواز · مشهد
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه دامپزشک نیست.